Betoog Algemene Beschouwingen 7 november

Als je wilt bezuinigen, laat dan de Algemene Reserve met rust, want die is niet onuitputtelijk en de consequenties van de crisis laten zich over een jaar nog veel sterker voelen.

Als je de consequenties van die crisis op lokaal niveau te lijf wilt gaan, kies dan voor een ontwikkelingsplan en besteed je zorgzaam gespaarde vermogen aan plannen die werk genereren. En die laatste benadering, anticyclisch denken, heeft onze voorkeur.

Wij willen een college met meer lef. Wij willen dat je aan de keuzes van deze raad kunt zien dat we in 2011 leven, in een regio die zich voor enige tijd de slimste van de wereld mag noemen. En hoe doe je dat? Door keuzes te durven maken, een visie te hebben en uit te stralen. En die visie, dat lef tot keuzes, ontbeert de coalitie al sinds haar aantreden. En zo kan het zomaar gebeuren dat we begrip hebben voor moties van de coalitie, maar dat we liever hadden gezien dat de coalitie in plaats daarvan met één samenhangend verhaal was gekomen.

Exact een jaar geleden maakte de coalitie korte metten met een collectief oppositievoorstel om de bezuinigingen niet zo hard in te zetten. Toen een goed, maar politiek onhaalbaar alternatief. Ook nu liggen er goede verbetervoorstellen ter tafel van de zijde van de oppositie, waarvan we hopen dat de coalitie die kan steunen.

Wij hebben moeite met de keuzes die het college nu wel maakt. We leven niet in de jaren 60. Nabuurschap zit niet meer als vanzelf in ons aller genen. En bovendien: toen hadden we nog gezinnen waarin daarvoor tijd was, nu moet iedereen financieel aan de bak. De kaasschaaf is een verouderd instrument. De bezuinigingsoperatie zou op maat zijn. Uw maatwerk bestaat uit een ranking, een classificatie, waarbij je uit vier bezuinigingspercentages kunt kiezen. U noemt dat diversificatie. We horen het de wethouder nog zeggen: classificeren en dan aan de knoppen draaien, fine tunen. Maar dat werkt niet meer in deze tijd, fine tunen. Die afstemming is zo onnauwkeurig dat problemen voor de individuele burger juist groter worden, zich opstapelen omdat per product wordt geclassificeerd. Het komt op ons over dat het college niet burgergericht, vraaggericht zo u wilt, denkt, maar aanbodgericht. Dat menen we onder meer af te kunnen leiden uit de verslaglegging over de gesprekken die u met betrokkenen heeft gevoerd. Laten we vooropstellen dat de organisaties niets onverwachts is overkomen. Dat deze bezuiniging bekend is, want afgedwongen door de coalitie vorig jaar door een meerderheid in de raad. Maar dan nog: geen gesprek, maar een mededeling met de mogelijkheid tot het stellen van vragen. Dat is geen dialoog maar een aanzegging. Vraaggericht zou zijn geweest: inventariseren, bezuiniging voorleggen met praktische adviezen, overleggen en dan beslissen. Dat had het stapelen van bezuinigingen kunnen voorkomen. Maandag 31 oktober en de evaluatie van die inspraakavond op woensdag leerden ons dat burgers en veel organisaties stapel worden van die opeenhoping van bezuinigen; 5% wordt 25% en meer.

Bezuinigen is van au. Voor iedereen. Dat realiseren we ons terdege. Matheus 25. Matheus houdt ons daarin voor dat je je kwaliteiten, talenten, moet inzetten en tekort schiet als je uit luiheid of vrees die talenten niet gebruikt. Kortom: ook op het hoogste niveau wordt lef van je verwacht. Onze collega’s vinden de bedoelde passage op pagina 39, het boek ligt in de fractiekamer van het CDA.

En die talenten hebben we. En dus ook de plicht om die te gebruiken. We hebben een aanzienlijke Algemene Reserve. We hebben werkgelegenheid, we hebben ontwikkelingsmogelijkheden. We hebben ruimte. Die moeten we gebruiken, dat zegt ons gezond verstand en dus ook de Bijbel. Maar dat doet deze raad tot vandaag niet. In plaats van investeren, je nek uitsteken, de kar trekken in projecten die nieuwe kansen genereren voor onze inwoners en burgers die dat worden willen, draait het college aan knoppen, stelt bij en noemt dat dat investeren in maatschappelijk ondernemerschap.

Hoe investeert het college zelf? In maatschappelijk ondernemerschap? Heeft uw college een programmabegroting aangeboden waarin u het bedrijfsleven wijst op de mogelijkheden en op hun morele verplichting tot maatschappelijk ondernemerschap? Gaat u op stap, bent u ambassadeur? Biedt u het bedrijfsleven (fiscale) of andere voordelen, voorrechten, als zij dat doen? Want zij zouden het kip met het gouden ei moeten zijn.

Aan de wethouder Van Der Weijden zou ik willen vragen hoe het staat met het participatieplein. Zij weet vast nog wel dat wij even even sceptisch als enthousiast waren toen het idee geboren werd. Maar nu vrezen wij een wiegedood.

Mijn collega van het CDA zou ik willen vragen wat hij precies verstaat onder en ik citeer uit De Ahrenberger: “ gemeente die bruist van maatschappelijke energie”. En vraag 2: Wat wordt bedoeld met bezuinigingen als een extra potje om maatschappelijk ondernerschap te kunnen betalen als organisatie?”

Aan mijn collega De Jong van het VSA. Hij stelt: “We moeten in Veldhoven dus niet nog meer geld van onze burgers vragen, maar vooral op onze eigen uitgaven letten.” Maar als u terecht bezuinigingen uit lopende budgetten wilt halen, geen verhoging van de OZB wilt en niet de AR wilt aanspreken, hoe kunt u dit dan als serieuze optie presenteren? Zoals ik het lees wordt gesuggereerd dat de inwoners niet méér bezuinigingen krijgen, maar niets is minder waar. Kunt u mij uit de brand helpen?

En dan de VVD. Onze medeliberalen wijzen terecht op het nut om de Zillverbaanplannen een tijdje uit te stellen. Een idee dat wij van harte ondersteunen en waarop WIJ een amendement indienen.

Dadelijk wordt de vergadering geschorst tot morgenmiddag om in de tussentijd het eigenlijke werk te doen. Ik zal nu het publiek via u uitleggen wat er dan gebeurt, want zij kunnen daar niet bij zijn. Hun vertegenwoordigers, die in openbaarheid vergaderen, verwoorden hun beleid, visie en voorstellen in moties en amendementen. Strakjes en morgenochtend ontstaat in het fractiehuis een soort motiemarkt waarin partijen proberen om moties en amendementen met elkaar te combineren. Dat bespaart tijd en er hoeft minder in stemming te worden gebracht, dat is makkelijk. Belangrijk is immers dat partijen goed overleggen en tot elkaar komen. Daarom stemt D66 dit jaar in met deze aanpak. Jammer vinden we het wel. Omdat met deze nietopenbare, dus besloten, werkwijze de overwegingen, de argumenten, om standpunten te wijzigingen, bij te stellen, verborgen blijven voor de geïnteresseerde burger in de raadszaal. En daarom besteden wij het tweede deel van dit betoog aan de moties en amendementen die we indienen. Zodat de zaal weet waar wij voor staan.

De burgers die het meest worden getroffen door de crisis hoor je niet. Dat zijn burgers van alle leeftijden, met een sociale, fysieke en of geestelijke achterstand. Het zijn allemaal zorgenkinderen. In mijn betoog heb ik drie coalitiepartijen en de evangelist Mattheus geciteerd. Met SWOVE en hun prima actie van vorige week nog op het netvlies wil ik eindigen met nog een citaat, ditmaal uit het boek “Annie” van Kees van Kooten. Annie was zijn moeder. Het citaat luidt als volgt:

Het langer leven

Vraagt zijn prijs

En wordt betaald met de eenzaamheid.